Pad: Natuurtypen / Vochtige bossen (N14) / Rivier- en beekbegeleidend bos (N14.01) / Wilgenvloedbos / Herstelbeheer

Wilgenvloedbos

Inhoud van deze pagina:

HERSTELBEHEER
In de meeste wilgenvloedbossen niets doen
Herstellen van waterhuishouding in getijdengebied noodzaak
Herstel wilgenvloedbos vergt gedegen vooronderzoek
Herstel van de dynamiek
Met bijdragen van
Literatuur

In de meeste wilgenvloedbossen niets doen

Wilgen kiemen gemakkelijk op kale bodem en vermeerderen zich bovendien vegetatief. Wilgen zijn daarom bij niet ingrijpen van de mens in staat tot een snelle uitbreiding van het ooibosareaal. De meeste wilgenvloedbossen zijn nog jong en volop in ontwikkeling en redden zichzelf, althans in het rivierengebied.

Herstellen van waterhuishouding in getijdengebied noodzaak

In het getijdengebied is herstelbeheer hoogst noodzakelijk maar wel uiterst moeilijk te realiseren. Herstel van het oorspronkelijk bostype is hier alleen mogelijk bij verbetering van de hydrologische omstandigheden. Daarbij gaat het in eerste instantie om herstel van de getijdeninvloed met wisselende waterstanden en hydrologische dynamiek, in veel mindere mate om de waterkwaliteit. Herstel van de waterkwaliteit speelt een minder belangrijke rol, omdat wilgenvloedbossen van oorsprong eutrofe systemen zijn. Ook zijn er zoveel nutriënten aan de kleibodems gebonden, dat een verbetering van de waterkwaliteit zich voorlopig toch niet zal doorvertalen in een meer diverse ondergroei. Besluitvorming en aanpak van de milieuproblematiek liggen in de handen van politici. Voor de beheerder ligt geen specifiek maatregelenpakket klaar, maar het blijkt op locale schaal wel mogelijk een deel van de oude glorie te herstellen door het optimaal benutten van de (afgevlakte) getijdenwerking. Sommige van die ingrepen komen eerder neer op inrichting van nieuwe natuurgebieden dan op herstel. Een goed voorbeeld van een geslaagd experiment in dit opzicht is het vloedbos van de Stormpolder bij Krimpen aan de IJssel.

Herstel wilgenvloedbos vergt gedegen vooronderzoek

Zowel hydrologisch herstel als het uitvoeren van aanvullende maatregelen zoals afgraven en dempen van greppels vergen een goed inzicht in het functioneren van het ecosysteem op landschapsschaal en haar hydrologie. Herstelbeheer van wilgenvloedbos is altijd maatwerk, pas uit te voeren als uit gedegen vooronderzoek door specialisten blijkt dat het kansrijk is. Door vervolgens de ontwikkeling na herstel goed te volgen, kan tijdige bijstelling van onvoorziene effecten plaatsvinden. Ook dient men er rekening mee te houden dat herstel van wilgengrienden juist gebaat kan zijn bij herstel van de waterstaatkundige infrastructuur van greppels, dammen en stuwen, die men wanneer een natuurlijke bosontwikkeling wordt beoogd juist zou willen verwijderen. Het is dus voor alles een kwestie van kiezen.

Herstel van de dynamiek

Met het herstel van dynamiek is desondanks al op veel plaatsen een begin gemaakt door de aanleg van neven- en meestroomgeulen, het afgraven van uiterwaarden en het verlagen of doorbreken van zomerdijken. Het gaat hier deels om ingrepen die meer te maken hebben met inrichting van nieuwe natuurgebieden (zie Inrichting) dan op het ter plekke herstellen van wilgenvloedbossen. In de Biesbosch is de bosontwikkeling in voormalige landbouwpolders versneld door herintroductie van het getij. Door een simpele verlaging van een zomerdijk of een sluisdrempel kreeg daar rivierwater weer toegang tot verschillende verlaten landbouwpercelen en gelijkjarige productiebossen. Het structuur verhogende effect van een zware oktoberstorm was hier extreem groot. Veel populieren konden zich in de permanent doorweekte grond niet staande houden. Op en rond de ontwortelingkluiten vestigden zich binnen enkele jaren allerlei voor wilgenvloedbossen en moerassen kenmerkende planten, libellen en vogels. Bij de planten betreft het vooral water- en windverspreidende soorten die ook in natte ruigten voorkomen.

Met bijdragen van:

Klaas van Dort, 14.11.06; Patrick Hommel & Rein de Waal, 26 april 2007; Patrick Hommel, november 2010.

Literatuur:
Peters, B, G. Kurstjens & W. Helmer. 2002. Van Rijnruit tot Maasraket. 10 jaar natuurontwikkeling in Nederland. WWF.

Siebel, H.N. 1998. Floodplain forest restoration. Tree seedling establishment and tall herb interference in relation to flooding and shading. Dissertatie Katholieke Universiteit Nijmegen. IBN Scientific Publications 9, Wageningen, 79 pp.

Vera, F.W.M. 1997. Metaforen voor de wildernis: eik, hazelaar, rund en paard. Wijk bij Duurstede. 426 pp.

Wijk, W. van & J. van der Neut. 2003. De Biesbosch na de Don-Boscovloed.

| Bedreigingen | Regulier beheer | Herstelbeheer | Inrichting |

 

Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein Zoeken in de
infobladen

(U gaat naar de
website van
Groen Kennisnet)
Groen Kennisnet, een netwerk van kennisportalen in het groene domein
Homepage
Home | Colofon | Print pagina
Zoek binnen deze website