De vergrassing met pijpenstrootje van droge heide op stuwwallen in Midden-Nederland blijkt historisch uniek en neemt sinds de jaren ’90 sterk toe. Onderzoek (Chronische vergrassing van droge heide met pijpenstrootje) laat zien dat deze ontwikkeling primair wordt aangedreven door aanhoudend hoge stikstofdepositie en de daaruit voortvloeiende stikstofaccumulatie in de bodem. Secundaire factoren, zoals mineralogisch relatief rijk moedermateriaal (fosfaatbeschikbaarheid), vochtbeschikbaarheid en de aanwezigheid van bronpopulaties, versnellen het proces.
De consequenties zijn groot: chronische vergrassing leidt tot voortgaande en ernstige verslechtering van het Natura 2000-habitattype Droge heiden (H4030), zowel in oppervlakte als in kwaliteit (structuur & functie). Bij het huidige stikstofdepositieniveau zijn er geen beheerstrategieën beschikbaar die dit proces blijvend kunnen stoppen of terugdraaien.
Graag nodigen wij je uit voor een Werkschuurbijeenkomst waarin wij de resultaten van dit onderzoek presenteren en verkennen wat dit betekent voor beheer en beleid.
Tijdens de presentatie gaan wij in op:
- De verschillen tussen vergrassing op stuwwallen en eerdere vergrassing in dekzandgebieden
- De rol van stikstofbeschikbaarheid, bodemopbouw en mineralogie
- Het belang van fosfaatbeschikbaarheid en A-horizontdikte
- Versnellende factoren zoals vochtbeschikbaarheid, expositie en bronpopulaties
- Waarom gangbare maatregelen (zoals plaggen of steenmeeltoepassing) bij huidige depositieniveaus geen structurele oplossing bieden
- Doorwerking naar beheer en beleidskeuzes binnen Natura 2000
Na de presentatie bezoeken we de Mookerheide, waar het vergrassingsproces nog relatief laat op gang is gekomen. In het veld bekijken we:
- De uitbreiding van pijpenstrootje vanuit droogdalen
- Verschillen tussen noord- en zuidhellingen
- De relatie tussen bodemopbouw, vochtbeschikbaarheid en vergrassing
- Zichtbare kenmerken van het spontane uitbreidingsproces
De excursie biedt ruimte voor inhoudelijke uitwisseling over beheerstrategieën, beleidsafwegingen en praktijkervaringen.
Van harte welkom op deze werkschuurbijeenkomst!
Programma:
09:30 uur Inloop met koffie en thee
10:00 uur Welkom
10:15 uur Sprekers aan het woord
11:00 uur Excursie
12:30 uur Einde
Dit ochtendprogramma is zonder gezamenlijke lunch.
Sprekers:
- Rienk-Jan Bijlsma, op persoonlijke titel (WUR)
- Pieter Dijk (WENR)
- Jan van Mierlo (Natuurmonumenten)