Behoud van biodiversiteit in oude duingraslanden
Duingraslanden (Grijze duinen, H2130) zijn soortenrijke Natura 2000-habitats, maar oude successiestadia zijn onderbelicht geraakt in beheer. Dit rapport onderzoekt waarom sommige oude duingraslanden soortenrijk blijven en andere verarmen, welke rol stikstofdepositie speelt en welke beheermaatregelen effectief zijn voor behoud en herstel, op basis van veldonderzoek, experimenten en praktijkervaring.
Bron- en symptoomaanpak van probleemkruiden in extensief beheerd grasland
Extensief beheerde graslanden kampen bij verschraling vaak met probleemkruiden die biodiversiteit onderdrukken. Dit OBN adviesrapport biedt beheerders handelingsperspectief via bron- en symptoomaanpak voor Pitrus, Jakobskruiskruid en Ridderzuring. Overkoepelende ecologische mechanismen tonen dat maatregelen soort overstijgend toepasbaar zijn binnen natuur- en agrarisch beheer.
Verkennende studie naar de effecten van drukbegrazing met schapen in droge heide
Het onderzoek toont aan dat drukbegrazing met schapen een effectief, minder ingrijpend alternatief kan zijn voor plaggen bij herstel van vergraste droge heide. Succes hangt sterk af van juiste timing, intensiteit en vervolgbeheer. Binnen 5–10 jaar kan soortenrijke heide terugkeren.
Herstelexperiment voor elzenbroek door bevloeiing met oppervlaktewater in het Lankheet – Vervolgmonitoring
Langetermijnonderzoek op landgoed Het Lankheet laat zien dat bevloeiing met basenrijk oppervlaktewater elzenbroekbossen duurzaam kan herstellen. Vooral zes maanden bevloeiing verbetert bodemchemie en vegetatieontwikkeling. Plaggen blijkt geen meerwaarde te hebben; zomerse droogval is essentieel voor succesvol herstel.
Randvoorwaarden voor het herstel van kenmerkende en bedreigde soorten in het natte zandlandschap
Het doel van dit onderzoeksproject is om voor de bedreigde soorten van het natte zandlandschap knelpunten te herkennen voor het herstel van de ecosystemen met de bijbehorende soorten. In dit project is gezocht naar groepen van bedreigde soorten met vergelijkbare reacties op herstelmaatregelen of het uitblijven daarvan en is geprobeerd de respons van deze soorten te koppelen aan bepaalde herstelmaatregelen of ecologische condities. De kennis van habitateisen of knelpunten is voor veel soorten nog erg beperkt, of nog te abstract voor vertaling naar toepasbare maatregelen. Voor het overgrote deel van de soorten ontbreekt het aan onderzoek dat gericht is op het vaststellen van knelpunten.
Fosfaattoevoeging heide
Plaggen van heidebodems is veel toegepast als maatregel om de accumulatie van stikstof in de bodem tegen te gaan. Het nadeel van deze maatregel is dat door verwijdering van de organische laag ook een groot deel van de aanwezige P uit het systeem verwijderd wordt.
Een beheeroptie is om plaggen te combineren met een eenmalige bemesting met P, zodanig dat de beschikbare P netto herstelt tot de oorspronkelijke waarden. In dit project is die maatregel onderzocht in een veldexperiment in Nationaal Park de Hoge Veluwe.
Verlanding in laagveenpetgaten
Deze verlanding van petgaten is in veel laagveengebieden gestagneerd. Het doel van dit onderzoek was om mogelijke oorzaken te begrijpen en zo mogelijk maatregelen te bedenken om de verlanding wel weer op gang te brengen. In dit onderzoek is een aantal herstelmaatregelen ingezet om verlanding te stimuleren. Eén daarvan is de inzet van drijvende constructies.
Biochemie en experimentele maatregelen voor het herstel van beekdalvenen
Beekdalvenen zijn moerassen die door grondwater worden gevoed en waar vroeger en/of momenteel veenvorming optreedt. Het doel van dit onderzoek is om te kijken of extra maatregelen (aanvullend op de vernatting van beekdalen) helpen bij het herstel van basenrijke kleine zeggen-slaapmos-vegetaties.
Effecten van natuurherstel op de broeikasgasbalans van natuurgebieden
Dit rapport vat de huidige kennis over de impact van natuurherstelmaatregelen op broeikasgasemissies samen. Het benadrukt de onzekerheden door beperkte gegevens, vooral voor CH4 en N2O, en beveelt het ontwikkelen van een gestandaardiseerde database aan om beter inzicht te krijgen.
Eutrofiering bij natuurontwikkelingsprojecten
In laagveengebieden worden diverse natuurherstelmaatregelen toegepast, maar deze leiden niet altijd tot herstel van de aquatische natuur. Soms verslechtert zelfs de waterkwaliteit. Op basis van literatuur, data-analyse en interviews onderzoekt dit rapport de relatie tussen inrichtingsmaatregelen en waterkwaliteit. Oorzaken zijn niet eenduidig aantoonbaar, maar risicofactoren worden wel benoemd.
HANDREIKING voor de omvorming van voormalige landbouwgronden naar schrale natuur
Deze handreiking biedt praktische richtlijnen voor de transformatie van voedselrijke landbouwgronden naar schrale natuurtypen. Via vijf modules helpt het plannenmakers en ecologen om natuurherstelprojecten succesvol te ontwikkelen, met aandacht voor nutriëntenbeheer, landschap, waterhuishouding en cultuurhistorische waarden.
Herstelmaatregelen en stikstofdepositie in het Natura 2000-gebied Kennemerland-Zuid
Wösten Juridisch Advies vroeg OBN om advies over herstelmaatregelen en stikstofreductie in Kennemerland-Zuid. Conclusie: maatregelen volstaan niet zonder stikstofreductie, gezien blijvende schade door hoge depositie. Dit geldt voor twee stikstofgevoelige habitats en mogelijk andere Natura 2000-gebieden langs de kust.
Bevloeiing met oppervlaktewater als herstelmaatregel in basenrijke trilvenen
Dit onderzoek richt zich op het herstellen en behouden van basenrijke venen, zoals trilvenen, door de inbreng van bufferende stoffen via bevloeiing en andere technieken. Het biedt een leidraad voor beheerders om stikstofgevoelige natuur tegen verzuring en eutrofiering te beschermen.
Basenrijke vochtige bossen
De studie onderzoekt vochtige bossen in Nederland, waarbij de focus ligt op verzuring, vermesting en ontwatering. Het herstel vereist aanpassing van waterhuishouding en boomsamenstelling. Transplantatie-experimenten tonen aan dat herstel mogelijk is bij herstelde hydrologie en basenrijk strooisel.
Chronische vergrassing van droge heide met pijpenstrootje
Pijpenstrootje verdringt heidevegetaties in droge heidegebieden door bodemdegradatie, verzuring en stikstoftoevoer. Dit onderzoek richt zich op de oorzaken en omstandigheden van deze vergrassing, met als doel het ontwikkelen van beheeradviezen om de biodiversiteit van heidelandschappen te herstellen en behouden.
Kansen voor heischraal grasland in het heuvelland
Heischraal grasland (H6230) is een prioritair habitat dat ernstig bedreigd is. De studie identificeerde 93 kansrijke uitbreidingslocaties en testte herstelmethoden zoals bodemplaggen en inzaaien. Langetermijnmonitoring is nodig om de effectiviteit van deze maatregelen te beoordelen.
Natuurontwikkeling Roeghoorn
In 2008 werd de waterloop van het Oostervoortschediep hersteld om natuur te versterken. Proeven met uitmijnen, verschralen en afgraven toonden aan dat uitmijnen effectief is voor het verlagen van fosfaat in droge zandgronden, maar natuurontwikkeling vergt lange termijn inzet.
Praktijkproef heideontwikkeling op voormalige landbouwgrond in het Noordenveld – Dwingelderveld
Het oppervlak aan heiden in Nederland is sterk afgenomen. Dit onderzoek (2011-2018) onderzocht methoden om heide te herstellen op voormalige landbouwgronden. Bekalking en verzuring beïnvloeden pH en nutriënten, terwijl toevoeging van heidemaaisel en -plagsel positief werkt op vegetatie en bodemleven. Actieve ingrepen zijn nodig voor snel heideherstel.
Kansen voor oude droge heide
Onderzoek naar stikstofdepositie en plaggen op droge heide in Nederland toont aan hoe deze praktijken bodem- en vegetatiekwaliteit beïnvloeden. Het belicht nutriëntenvoorraden, stikstofverzadiging en droogte-effecten, en biedt aanbevelingen voor natuurbeheer en herstelstrategieën.
Fosfaattoevoeging heide
Na zeven jaar zijn de behandelingen nog steeds meetbaar in de bodemchemie. Bekalking heeft de fosfaatbeschikbaarheid beïnvloed en leidt tot verschillende effecten op vegetatie en fauna, met een toename van soortenrijkdom in de gecombineerde P+Ca+ behandeling.
Heidelandschap in ontwikkeling
De brochure “Heidelandschap in Ontwikkeling” biedt nieuwe inzichten en praktische handvatten voor het herstel en beheer van droge heideterreinen. Met zeven kansen wordt toegelicht hoe biodiversiteit, landschapskwaliteit en historische waarde behouden en versterkt kunnen worden.
De kennis van het lage land
Ontdek de unieke natuurwaarden van Nederland in het laagveen- en zeekleilandschap. De OBN-brochure biedt inzichten en praktische adviezen voor beheer en behoud van deze kwetsbare ecosystemen, essentieel voor biodiversiteit en duurzaamheid. Voor beleidsmakers, beheerders en natuurliefhebbers.
Beheer en herstel van stuifzanden
De OBN-brochure over het beheer en herstel van stuifzanden gaat over de unieke natuurwaarden van deze kwetsbare gebieden en geeft effectieve beheerstrategieën om biodiversiteit in deze gebieden te behouden en verstuivingsdynamiek te stimuleren.
Effectiviteit van herstelmaatregelen voor de zinkvegetatie: de middellange termijn
Dit rapport bespreekt de uitkomsten van de vervolgmonitoring van het zinkreservaat, uitgevoerd in 2018. Het onderzoek evalueert de effectiviteit van herstelmaatregelen uit 2008 voor de zinkvegetatie, met positieve resultaten voor zinkgrassoorten, maar ook zorgen over verzuring en afname van biodiversiteit.