Heide:
Hoewel grassen van oorsprong op een heideterrein horen is vergrassing (deels als gevolg van stikstofdepositie maar ook verdroging) een groot probleem voor heideterreinen. Vergrassing is het proces waarin de oorspronkelijke vegetatie steeds verder wordt overgenomen / gedomineerd door grassen, waarmee andere planten behorende tot het heidesysteem verdwijnen. Dit is een relatief langzaam proces waardoor het bij incidentele bezoeken lastig is om dit goed te duiden/visualiseren. Tegelijkertijd is een risico van een veelheid aan bezoeken dat er door de geleidelijkheid van de vergrassing een vorm van gewenning optreedt. De verschuivingen door de jaren heen worden niet opgemerkt (het zogeheten Shifting Baseline Syndrome). Onderstaande tijdlijn probeert het proces van vergrassing inzichtelijk te maken en te visualiseren door herkenbare landschapspunten op grotere tijdstappen (5 – 10 jaar) te volgen.

De eerste foto is van begin jaren 80 uit de vorige eeuw. De vergrassing is op dit moment al in een vergevorderd stadium aanwezig op deze locatie. In de jaren daarna is er veel ingezet op beheer en herstel van deze vergraste gebieden. Dit wordt duidelijk zichtbaar op de foto uit 1993 waarin struikheide veelvuldig aanwezig is. Echter vrij direct hierna treedt, ondanks het continue gevoerde beheer, vergrassing weer op. In een periode van 10 jaar komt het terrein weer in een situatie welke al behoorlijk vergelijkbaar is met 1983. Waarbij de struikheide weer weggeconcurreerd wordt door grassen (overwegend pijpenstrootje).

NB1
Een goede heidevegetatie bestaat uit veel meer dan alleen de aanwezigheid van struikheide. Echter vergrassing is een proces welke op landschapsschaal doorwerkt en daarmee ook vooral als een structuurverandering zichtbaar is. Daarmee is het beeld van gras vs struikheide een bruikbare, met de nuance dat alleen struikheide ook zeker niet het eindbeeld van kwalitatief goede heidegebieden is (ook wel bekend als vvv-heide).

NB2
In de jaren 80/90 werd beheer vaak grootschalig uitgevoerd, door middel van voortschrijdend inzicht is duidelijk geworden dat de kwaliteit van een heideterrein niet met dergelijke grootschalige ingrepen is gebaat. Een kleinschaligere vorm van beheer is noodzakelijk voor een betere kwaliteit van deze gebieden, echter door deze kleinschaligheid wordt het proces van vergrassing weer mogelijk.