Artikel Vakblad natuur bos landschap, juni 2026
tekst Martijn Antheunisse (KWR Water Research Institute), Rudy van Diggelen (Ecological Assessment & Consulting), Willem-Jan Emsens (KMDA – Centre for Research and Conservation), Camiel Aggenbach (Paludosa Research)
Natte schraallanden behoren tot de meest karakteristieke habitattypen van ons laagland, maar hun areaal en soortenrijkdom zijn de afgelopen decennia sterk teruggelopen. Ondanks talrijke herstelprojecten is de situatie in veel gebieden nog steeds verre van optimaal. Onder andere verzuring is een groot probleem. Nieuwe inzichten laten zien dat het op de juiste manier beïnvloeden van processen die de zuurbasenbalans bepalen, essentieel is voor duurzaam herstel van basenrijke condities. Hoe herken je verzuringsrisico’s en waar liggen de échte kansen? Het door ons opgestelde afwegingskader met bijbehorende beslissleutel kan beheerders helpen.
Natte schraallanden, zoals blauwgraslanden, kleine zeggenvegetaties en dotterbloemhooilanden, zijn afhankelijk van stabiele grondwaterstanden die hooguit enkele decimeters onder het maaiveld uitzakken. Daarnaast is de lage zuurgraad (hoge pH) van de bodem cruciaal. De aanvoer van basenrijk water – rijk aan onder meer calcium, magnesium en bicarbonaat – is essentieel om zuur dat bij bodemprocessen of als gevolg van atmosferische depositie ontstaat, te neutraliseren. Zo blijft het systeem gebufferd tegen verzuring en kunnen soortenrijke vegetaties met karakteristieke basenminnende plantensoorten, zoals Spaanse ruiter, parnassia en moeraswespenorchis, zich handhaven.
In veel natuurgebieden blijkt de benodigde hoge basenrijkdom echter moeilijk in stand te houden. Hoewel herstelmaatregelen zoals vernatting en plaggen tijdelijk kunnen leiden tot hogere pH-waarden en een hogere basenverzadiging van de bodem, verdwijnen deze positieve effecten na enkele jaren vaak weer. Dat wijst erop dat geen duurzame buffering wordt gerealiseerd en dat verzurende processen sterker doorwerken dan gedacht. Inzicht in deze fragiele balans vormt het vertrekpunt voor een beter begrip van zuurbuffering en verzuringsrisico’s in schraallanden, en daarmee voor effectiever beheer.
- Lees hier het hele artikel Duurzame basenrijkdom in natte schraallanden: van proces naar praktijk
- Lees het onderzoeksrapport Duurzame basenrijkdom natte schraallanden
- Op 6 oktober 2026 is er een Veldwerkplaats over dit onderzoek. Meld je hier aan.
- Op 23 april 2026 vond een OBN kennisuur plaats over dit onderzoek. Klik hier voor de opname en de presentaties