Kalkmoerassen in het Heuvellandschap
Kalkmoeras (H7230) is in Nederland, België en Duitsland sterk bedreigd door vermesting, verdroging en versnippering. Onderzoek in tien terreinen toont dat herstel en uitbreiding mogelijk zijn bij continu hoge grondwaterstanden en basenrijke omstandigheden. Cruciaal is verdere reductie van nitraat in het grondwater, vooral bij kalkmoeras op veenbodems.
Watermacrofauna monitoring ten behoeve van herstel en behoud van het Weerterbos
Herstel van vennen in het Weerterbos verbeterde waterkwaliteit en plantengemeenschappen, maar karakteristieke watermacrofauna keerde niet terug, zelfs na zeven jaar. Isolatie, afstand tot bronpopulaties en historische ontwatering beperkten kolonisatie. Beheer moet eutrofiëring voorkomen en prioriteit geven aan minder geïsoleerde vennen voor sneller fauna-herstel, terwijl vegetatie lokaal wel herstelt.
Verkennng herstel kleinschalige lijnvormige infrastructuur heuvelland
Dit onderzoek geeft een verkennend overzicht van de natuurwaarden van lijnvormige elementen in het Heuvelland, met een visie op mogelijk herstel. Het beheer van bermen wordt hoofdzakelijk door gemeenten uitgevoerd en langs de Rijkswegen door Rijkswaterstaat. Met name bij gemeenten spelen bij het bermbeheer de natuurwaarden een ondergeschikte rol ten opzichte van verkeerstechnische argumenten. Het beheer wordt vooral op basis van efficiency uitgevoerd. Alleen in uitzonderingsgevallen wordt rekening gehouden met bijzondere soorten of begroeiingen. Het onderzoek concludeert dat het belangrijk is om meer kennis uit te wisselen met gemeenten en wegbeheerders.
Mogelijkheden voor herstelbeheer in hellingbossen op kalkrijke bodem in Zuid-Limburg
In dit rapport staat een beheerexperiment beschreven van een omvorming naar een “ongelijkvormig hooghout”, met meerdere generaties (diameterklassen) bomen in één perceel en een cyclus van periodieke kap. De beheerexperimenten in het Eyser- en Wijlrebos hebben aangetoond dat een omvorming van een (voormalig) middenbosbeheer naar een beheer als ongelijkvormig hooghout ook in de Zuid-Limburgse context (steile hellingen, meerdere decennia geen ingrepen) bosbouwtechnisch goed mogelijk is.
Grote grazers voor veiligheid en natuur in rivieruiterwaarden
Rijkswaterstaat wil in de stroombanen van de rivier de vegetatie weer terugzetten tot een ruwheid die overeenkomt met die van productiegrasland. Met terreinbeheerders worden gedetailleerde afspraken gemaakt om deze vegetatie vervolgens ook kort te houden. De vraag is wat de beste manier is die recht doet aan waterveiligheid en aan de biodiversiteit. In dit onderzoek is bestaande kennis verzameld en geanalyseerd.
Fosfaattoevoeging heide
Plaggen van heidebodems is veel toegepast als maatregel om de accumulatie van stikstof in de bodem tegen te gaan. Het nadeel van deze maatregel is dat door verwijdering van de organische laag ook een groot deel van de aanwezige P uit het systeem verwijderd wordt.
Een beheeroptie is om plaggen te combineren met een eenmalige bemesting met P, zodanig dat de beschikbare P netto herstelt tot de oorspronkelijke waarden. In dit project is die maatregel onderzocht in een veldexperiment in Nationaal Park de Hoge Veluwe.
Beheeroptimalisatie Zuid-Limburgse hellingschraallanden
Om te onderzoeken of fasering van het begrazingsbeheer in hellingschraallanden leidt tot een verhoging van de biodiversiteit en ook praktisch uitvoerbaar is, is een grootschalig driejarig veldexperiment uitgevoerd en keken onderzoekers naar effecten op typische flora en fauna, de efficiëntie voor het afvoeren van nutriënten en het kostenaspect. Het blijkt dat fasering van begrazing een belangrijke rol kan spelen om meer stikstof en fosfaat uit graslanden te verwijderen en meer kansen te creëren voor karakteristieke flora en fauna.
Biochemie en experimentele maatregelen voor het herstel van beekdalvenen
Beekdalvenen zijn moerassen die door grondwater worden gevoed en waar vroeger en/of momenteel veenvorming optreedt. Het doel van dit onderzoek is om te kijken of extra maatregelen (aanvullend op de vernatting van beekdalen) helpen bij het herstel van basenrijke kleine zeggen-slaapmos-vegetaties.
Effecten maaibeheer op kleine zeggenmoerassen in beekdalen
In diverse beekdalen in Nederland worden deze veenvormende moerasvegetaties hersteld door vernatting. Als beheermaatregel worden deze vegetaties daarna vaak gemaaid. De centrale vraag in dit OBN onderzoeksrapport is of dat nodig is. Na verbetering van de hydrologische omstandigheden zouden de vegetaties zichzelf moeten kunnen handhaven. Daarnaast is het de vraag in hoeverre maaibeheer nadelig doorwerkt op het ontstaan van microtypografie (kleinschalig reliëf).
Maaibeheer Carex-weide in Ravensbosch
Staatsbosbeheer heeft een Raad en Daad-advies gevraagd over het maaibeheer van de Carex-weide in Ravensbosch (Zuid-Limburg). Van de maatregelen die worden genomen of op korte termijn genomen worden is het onduidelijk welk maairegime precies het meest wenselijk (tijdstip en frequentie) is ter versterking van het habitattype in het open (en open te maken delen) van het terrein. De onderzoekers constateren dat het huidige beheer (maaien in aug-sept en verwijderen opslag) al heel goed is. Met het oog op klimaatverandering kan een tweede maaibeurt plaatselijk later in het seizoen noodzakelijk zijn. Ook adviseren ze om niet ook nog eens vroeger in het seizoen te maaien en af te voeren.
Kansen voor heischraal grasland in Zuid-Limburg
Deze veldwerkplaats heeft plaatsgevonden op 2 juni 2022. Het verslag en de presentaties vind je hieronder. Binnen Natura 2000 worden zeldzame soorten en vegetatietypen in Europa beschermd. De heischrale graslanden van het Limburgse Heuvelland zijn daar een goed voorbeeld van. Ondanks een hoge beschermingsstatus is deze soortenrijke vegetatie landelijk zeer sterk in oppervlakte en kwaliteit […]
Stappenplan maaiseldonaties Heuvelland
De komende jaren worden op diverse plekken in Zuid-Limburg natuurontwikkelingsprojecten uitgevoerd. De slagingskans van dit soort projecten is groter als er maaisel wordt aangebracht uit percelen met de gewenste vegetatie. Dit rapport geeft beheerders praktische adviezen over maaiseldonaties.
Pionierbegroeiingen op rotsbodem
Een heel bijzonder en zeldzaam habitattype waar tot nu toe weinig aandacht voor was, zijn de pionierbegroeiingen op rotsbodem. Rotsen zijn er weinig in Nederland, maar wel in het Limburgse heuvelland op plekken waar kalkgesteente aan de oppervlakte komt. En ook in Limburg zijn nog maar enkele kleine stukjes over waar dit vegetatietype voorkomt. Om […]
Herstelmaatregelen in hellingbossen op kalkrijke bodem in Zuid-Limburg
Een experiment in Eyserbos en Wijlrebos (2012-2013) onderzocht alternatieven voor middenbosbeheer. Met drie behandelingen werd de bosstructuur, verjonging en vegetatie onderzocht. Verdonkering en braamstruwelen domineren, en suggesties voor vervolgbeheer richten zich op lichttoename voor herstel van soortenrijke bosflora.
Natuur en stikstof: doen wat moet en kan
Het adviesrapport ‘Doen wat moet én kan’ van de Ecologische Autoriteit concludeert dat het slecht gaat met de stikstofgevoelige natuur in Nederland. De overheid moet en kan nu noodmaatregelen nemen om de eigen natuurdoelen nog te halen. In dit kennisuur worden de analyses uit het rapport besproken.
Pionierbegroeiingen op rotsbodem
Pionierbegroeiingen op rotsbodem is een zeer zeldzaam habitattype, zeker ook in Zuid-Limburg. In dit onderzoek is gezocht naar de reden voor de zeer moeizame verbreiding en vestiging van de plantensoorten van rotsvegetaties.
Herstelmaatregelpakket voor kalkmoeras in Zuid-Limburg
Dit onderzoek heeft als doel om concrete, gebiedsgerichte praktische handvatten en graadmeters te bieden om het kalkmoeras in Zuid-Limburg weer substantieel en duurzaam uit te breiden. Ook wordt onderzocht wat de drempelwaarde voor nitraat is in het grondwater is.
Glanshaverhooiland in het heuvelland
Glanshaverhooilanden zijn zo goed als verdwenen uit Zuid-Limburg. In dit onderzoek wordt gekeken naar de landschapsecologie, abiotische condities en soortenrijkdom, om te bepalen welke maatregelen tot herstel en uitbreiding van genomen kunnen worden.
Potentie van kleefaarde voor de ontwikkeling van natuur in Zuid-Limburg
Bodems in residuaire materialen vertonen variaties in loessdek, verkarsting, en agrarisch gebruik, wat leidt tot complexe bodemmozaïeken. Dit beïnvloedt de vegetatie sterk. Gedetailleerde bodem- en vegetatiestudies zijn essentieel voor natuurherstelplannen.
Systeemherstel heuvelland
Dit rapport verkent hoe systeemherstel landschapsbreed kan worden toegepast in het Heuvelland. Het combineert landschapsecologische analyse en ruimtelijke data om kansrijke zoekgebieden voor natuurherstel te prioriteren, met aandacht voor samenhang tussen habitattypen, soorten en abiotische processen op verschillende schaalniveaus.
Locaties voor herstel complete hellinggradiënten in Zuid-Limburg ten behoeve van biodiversiteit
Op verzoek van de provincie Limburg heeft het OBN Deskundigenteam Heuvelland acht kansrijke locaties geïdentificeerd voor het herstel van complete hellinggradiënten in het Natura 2000-landschap Heuvelland, met variërende ecotoopcomplexen en potentieel voor biodiversiteitsherstel.
Kiezen tussen bever- of habitatbescherming
De beverdammen hebben aanzienlijke veranderingen veroorzaakt in de hydrologie van het gebied, wat leidt tot uitdagingen voor het behoud van natuurtypen zoals rietland, laagveenmoeras en elzenbroekbos. Het is moeilijk deze te behouden bij de huidige waterstanden, vooral vanwege de slechte waterkwaliteit en de vernattingseffecten. Om deze ecosystemen te beschermen, is zorgvuldig beheer en verder onderzoek nodig.
Oplossingen voor diepe insnijding van beken in het heuvelland
Erosie in Zuid-Limburg is verergerd door verharde oppervlakken, rioleringsveranderingen en intensieve landbouw. Dit leidt tot verhoogde afstroming en diepe insnijding van beken, wat schadelijk is voor natuur en hydrologie. Onderzoek heeft effectgerichte maatregelen getest en aanbevolen dat grootschalige brongerichte oplossingen noodzakelijk zijn om deze problemen duurzaam aan te pakken.
Eiken-Haagbeukenbos in het Heuvelland – Kansrijke herstellocaties middenbosbeheer
De Zuid-Limburgse hellingbossen, rijk aan bijzondere flora en fauna, lijden onder het verlies van het traditionele hakhoutbeheer. Onderzoek richt zich op het herstel van deze bossen via hakhout-/middenbosbeheer, met focus op ecologisch waardevolle percelen in Natura 2000-gebieden.