Begrazingsbeheer in relatie tot herstel van faunagemeenschappen in droge duingraslanden

Dit OBN rapport onderzoekt begrazingsbeheer in droge duingraslanden en vergelijkt 113 locaties. Begrazing vermindert verruiging, maar effecten verschillen tussen kalkarme en kalkrijke duinen. Matige graasdruk bevordert open-duinvlinders, hoge druk schaadt flora en bodemfauna. Voor sommige broedvogels is hogere graasdruk gunstig. Variatie in graasdruk en herstel van verstuiving zijn cruciaal voor duurzaam biodiversiteitsherstel.

Herstellen van basenrijke venen door het inbrengen van basen

Trilveen is een zeldzaam en soortenrijk laagveentype dat sterk achteruitgaat door verzuring en vermesting. Omdat nieuw trilveen nauwelijks ontstaat, zijn beheermaatregelen noodzakelijk. Onderzoek laat zien dat naast waterhuishouding ook bodemprocessen cruciaal zijn. De rapportage bundelt kennis over maatregelen als inundatie en bevloeiing en biedt water- en natuurbeheerders praktische handvatten voor weloverwogen keuzes.

Behoud van biodiversiteit in oude duingraslanden

Duingraslanden (Grijze duinen, H2130) zijn soortenrijke Natura 2000-habitats, maar oude successiestadia zijn onderbelicht geraakt in beheer. Dit rapport onderzoekt waarom sommige oude duingraslanden soortenrijk blijven en andere verarmen, welke rol stikstofdepositie speelt en welke beheermaatregelen effectief zijn voor behoud en herstel, op basis van veldonderzoek, experimenten en praktijkervaring.

Stervend Achterhaasveld Bos: Aanpak en opties ter verhoging van natuurwaarden

Waternet vroeg OBN Natuurkennis hoe inrichting en beheer van het Achterhaasveld Bos (Den en Esdoorn) in de Luchterduinen geoptimaliseerd kunnen worden nu naaldbos afsterft door langdurige vernatting. Dit beïnvloedt grondwaterkwaliteit en omliggende duinvalleien. Het rapport verkent vier beheerscenario’s, die zijn beoordeeld op kosten, Natura 2000-doelen, biodiversiteit en waterwinning, om beheerders te ondersteunen bij een strategische keuze.

Megasuppleties en zeewaartse duinontwikkeling

De duinnatuur staat onder druk door zeespiegelstijging, erosie en toenemende ruimteclaims, vooral in smalle duingebieden. Dit OBN onderzoek verkent zeewaartse kustuitbreiding als alternatief voor traditionele kustverdediging. Op basis van 28 studiegebieden zijn ontwikkelingsschema’s en ontwerprichtlijnen opgesteld voor megasuppleties die veiligheid combineren met nieuwe kansen voor duinnatuur.

Ecologische effecten van zandsuppleties op de duinen langs de Nederlandse kust

Dit OBN onderzoek toont dat ecologische effecten van zandsuppleties in duinen vooral indirect verlopen via veranderingen in dynamiek. Overstuiving beïnvloedt bodem, vegetatie en fauna sterker dan suppletie zelf, met verschuivingen in duintypen en grotere faunavariatie. Suppletie zelf heeft nauwelijks directe impact op soortensamenstelling of habitatkwaliteit.

Effecten van suppleties op duinontwikkeling – Geomorfologie

Dit onderzoek laat zien dat grootschalige zandsuppleties langs de Nederlandse kust leiden tot een structureel hogere zandaanvoer naar de duinen. Suppleties beïnvloeden daarmee duinvorming, dynamiek en mogelijk Natura 2000-habitats. Dynamisch kustbeheer biedt kansen om kustveiligheid en natuurontwikkeling beter te combineren.

Geochemische effecten van zandsuppleties in Nederland

Dit OBN-rapport analyseert de geochemische effecten van kustsuppleties langs Nederland. Onderzoek op twaalf locaties toont dat gesuppleerd zand chemisch licht verschilt van natuurlijk zand, met regionale variatie. Normen worden niet overschreden en ecologische effecten zijn contextafhankelijk. Geochemie biedt waardevolle aanvullingen voor beheer en monitoring.

Verkenning herstelmogelijkheden duindynamiek Westduinen (Schouwen)

Dit onderzoek laat zien dat de verdwenen duindynamiek in de Meeuwenduinen het gevolg is van menselijke ingrepen en stikstofdepositie. Grootschalig herstel ontstaat niet vanzelf, maar lokaal herstel is mogelijk via gerichte, gebiedsspecifieke maatregelen en langdurige monitoring, binnen randvoorwaarden van ecologie, erfgoed en kustveiligheid.

Stappenplan maaiseldonaties Heuvelland

De komende jaren worden op diverse plekken in Zuid-Limburg natuurontwikkelingsprojecten uitgevoerd. De slagingskans van dit soort projecten is groter als er maaisel wordt aangebracht uit percelen met de gewenste vegetatie. Dit rapport geeft beheerders praktische adviezen over maaiseldonaties.

Hondsbossche Duinen: Kansen voor optimalisatie natuurontwikkeling middels beheer?

In de Hondsbossche zeewering is in 2015 d.m.v. een grote zandsuppletie een nieuw duingebied aangelegd. Waterschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) heeft OBN gevraagd hoe de natuurontwikkeling in dit gebied geoptimaliseerd kan worden en wat het advies is voor het beheer van het gebied, gezien de omringende duingebieden en de lokale situatie.

Actieplan natuurbeheer binnendijken Provincie Zeeland

Het Actieplan Natuurbeheer Binnendijken in Zeeland, een initiatief van Provincie Zeeland en betrokken organisaties, beoogt deze negatieve trend te keren. Het plan bevat doelen voor bloemdijken, faunadijken en landschappelijke dijken, en biedt beheerpakketten en subsidies voor herstel en beheer. De focus ligt op het creëren van een ecologisch netwerk waarin bloemdijken centraal staan, met specifiek beheer gericht op behoud van biodiversiteit.

Kustbroedvogels in Nederland

Deze brochure biedt inzicht in het inrichten en beheren van broedhabitats voor kustbroedvogels in Nederland. Gericht op terreinbeheerders en beleidsmakers, behandelt het duurzame en effectieve maatregelen voor natuurherstel, met speciale aandacht voor factoren als habitatdynamiek, predatie en menselijke verstoring.

Natuur en stikstof: doen wat moet en kan

Het adviesrapport ‘Doen wat moet én kan’ van de Ecologische Autoriteit concludeert dat het slecht gaat met de stikstofgevoelige natuur in Nederland. De overheid moet en kan nu noodmaatregelen nemen om de eigen natuurdoelen nog te halen. In dit kennisuur worden de analyses uit het rapport besproken.

Eutrofiering bij natuurontwikkelingsprojecten

In laagveengebieden worden diverse natuurherstelmaatregelen toegepast, maar deze leiden niet altijd tot herstel van de aquatische natuur. Soms verslechtert zelfs de waterkwaliteit. Op basis van literatuur, data-analyse en interviews onderzoekt dit rapport de relatie tussen inrichtingsmaatregelen en waterkwaliteit. Oorzaken zijn niet eenduidig aantoonbaar, maar risicofactoren worden wel benoemd.

Bestrijding van dijkviltbraam in Zeeland

Dijkviltbraam, een invasieve soort in Nederland, groeit snel en vormt grote struiken. Intensief maaien en begrazing zijn effectief maar vaak onvoldoende. Andere methoden zoals branden of chemische bestrijding zijn lastig. Effectieve controle vereist hoge kosten en extra financiering.

Kustbroedvogelbiotopen

Dit rapport biedt een overzicht van effectieve en duurzame maatregelen voor het beheer en de inrichting van broedgebieden voor kustbroedvogels. Het richt zich op het behouden van natuurlijke dynamiek, optimalisatie van waterpeil, en aanvullende maatregelen zoals predatorenbestrijding.

Werkprotocol: konijnen uitzetten voor populatieherstel

De dynamiek in de kustduinen neemt af door verhoogde stabiliteit en stikstofneerslag. Konijnen zijn essentieel voor het ecosysteem in de duinen, maar lage populaties vormen uitdagingen. Terreinbeheerders willen konijnen herintroduceren om de ecologische balans te herstellen. Dit protocol is hierbij een praktische handleiding.

Herstel konijnenpopulaties in de kustduinen

Konijnen zijn cruciaal voor het behoud van Grijze Duinen, maar hun populaties herstellen traag door virussen en habitatproblemen. Onderzoek richt zich op het verbeteren van hun herstel door inzicht in virussen, genetica, voedselkwaliteit en habitat, met aanbevelingen voor beheer en bijzettingen.

Effecten van wisselbegrazing op vegetatie en fauna van duingraslanden

Begrazing is een veel toegepaste maatregel in de kustduinen. De maatregel is effectief om verruiging van (half)open duin door hoge grassen en struweel tegen te gaan. Het herstel van de biodiversiteit treedt helaas vaak slechts gedeeltelijk op. Waarschijnlijk pakt de toegepaste graasdruk voor een deel van de karakteristieke planten en diersoorten negatief uit, terwijl deze druk voor het terugdringen van verruiging noodzakelijk is. In dit onderzoek is gekeken wat het effect is van wisselbegrazing, waarbij gebieden afwisselend wel of geheel niet worden begraasd.

Langetermijneffecten van extensieve duinbegrazing in kalkarme kustduinen

Ruimte voor zand

Onderzoek toont aan dat voor een functionerend kustlandschap een minimale ruimte van van minstens 1500-2200 meter duinzones nodig is voor biodiversiteit. Ontdek welke delen van de Nederlandse kust breed genoeg zijn en hoe beheer en suppletiemethoden kunnen bijdragen aan natuurherstel.

Beheeradvies natuurherstel Schor en Slikken bij Bath, Westerschelde

Het OBN Deskundigenteam adviseert ophoging van de geulwand bij Bath tot net onder NAP, gebruik van flauwe hellingen en beperkte kribben. Experimenten met sedimentatie worden aanbevolen, met minimale impact op jonge schorvegetatie en foeragerende vogels. Zorgvuldige uitvoering is essentieel.

Herstel grijze duinen door reactiveren kleinschalige dynamiek

In duingebieden moet kleinschalige verstuiving zorgvuldig worden gepland op lange termijn. Strategieën variëren van vegetatiebeheer tot het activeren van stuifkuilen, afhankelijk van kalkgehalte en ecologische noodzaak, met aandacht voor praktische uitvoering en ruimtelijke spreiding.