Herstellen van basenrijke venen door het inbrengen van basen
Trilveen is een zeldzaam en soortenrijk laagveentype dat sterk achteruitgaat door verzuring en vermesting. Omdat nieuw trilveen nauwelijks ontstaat, zijn beheermaatregelen noodzakelijk. Onderzoek laat zien dat naast waterhuishouding ook bodemprocessen cruciaal zijn. De rapportage bundelt kennis over maatregelen als inundatie en bevloeiing en biedt water- en natuurbeheerders praktische handvatten voor weloverwogen keuzes.
Behoud van biodiversiteit in oude duingraslanden
Duingraslanden (Grijze duinen, H2130) zijn soortenrijke Natura 2000-habitats, maar oude successiestadia zijn onderbelicht geraakt in beheer. Dit rapport onderzoekt waarom sommige oude duingraslanden soortenrijk blijven en andere verarmen, welke rol stikstofdepositie speelt en welke beheermaatregelen effectief zijn voor behoud en herstel, op basis van veldonderzoek, experimenten en praktijkervaring.
Stervend Achterhaasveld Bos: Aanpak en opties ter verhoging van natuurwaarden
Waternet vroeg OBN Natuurkennis hoe inrichting en beheer van het Achterhaasveld Bos (Den en Esdoorn) in de Luchterduinen geoptimaliseerd kunnen worden nu naaldbos afsterft door langdurige vernatting. Dit beïnvloedt grondwaterkwaliteit en omliggende duinvalleien. Het rapport verkent vier beheerscenario’s, die zijn beoordeeld op kosten, Natura 2000-doelen, biodiversiteit en waterwinning, om beheerders te ondersteunen bij een strategische keuze.
Megasuppleties en zeewaartse duinontwikkeling
De duinnatuur staat onder druk door zeespiegelstijging, erosie en toenemende ruimteclaims, vooral in smalle duingebieden. Dit OBN onderzoek verkent zeewaartse kustuitbreiding als alternatief voor traditionele kustverdediging. Op basis van 28 studiegebieden zijn ontwikkelingsschema’s en ontwerprichtlijnen opgesteld voor megasuppleties die veiligheid combineren met nieuwe kansen voor duinnatuur.
Ecologische effecten van zandsuppleties op de duinen langs de Nederlandse kust
Dit OBN onderzoek toont dat ecologische effecten van zandsuppleties in duinen vooral indirect verlopen via veranderingen in dynamiek. Overstuiving beïnvloedt bodem, vegetatie en fauna sterker dan suppletie zelf, met verschuivingen in duintypen en grotere faunavariatie. Suppletie zelf heeft nauwelijks directe impact op soortensamenstelling of habitatkwaliteit.
Effecten van suppleties op duinontwikkeling – Geomorfologie
Dit onderzoek laat zien dat grootschalige zandsuppleties langs de Nederlandse kust leiden tot een structureel hogere zandaanvoer naar de duinen. Suppleties beïnvloeden daarmee duinvorming, dynamiek en mogelijk Natura 2000-habitats. Dynamisch kustbeheer biedt kansen om kustveiligheid en natuurontwikkeling beter te combineren.
Geochemische effecten van zandsuppleties in Nederland
Dit OBN-rapport analyseert de geochemische effecten van kustsuppleties langs Nederland. Onderzoek op twaalf locaties toont dat gesuppleerd zand chemisch licht verschilt van natuurlijk zand, met regionale variatie. Normen worden niet overschreden en ecologische effecten zijn contextafhankelijk. Geochemie biedt waardevolle aanvullingen voor beheer en monitoring.
Verbinden van laagveengebieden via de Randmeerzone
Het laagveen in Nederland bestaat uit twee geïsoleerde relicten in west en noordoost. Door verlies aan verbindingen zijn populaties gescheiden. Dit onderzoek verkent kansen voor een ecologische verbindingszone via de Randmeren, met potentie voor riet, veenbossen en zoete plassen, ondanks enkele resterende knelpunten tussen beide laagveengebieden in Nederland op termijn.
Belang van ruimtelijke gradiënten voor insecten van laagveengebieden
OBN Veldwerkplaats over het belang van ruimtelijke gradiënten voor insecten van laagveengebieden
Stuurfactoren voor weerbare laagveensystemen tegen uitheemse rivierkreeft
In dit onderzoek is gekeken welke mogelijkheden natuurbeheerders en waterbeheerders hebben om te werken aan een dergelijk robuust watersysteem. Er is gekeken naar vier potentiële stuurfactoren voor het vergroten van de weerbaarheid van watersystemen tegen uitheemse rivierkreeft onderzocht: (a) voedselbeschikbaarheid en nutriënten, (b) oeverstructuur, (c) predator-prooirelaties en (d) gevoeligheid van waterplanten tegen destructie. Doel van het onderzoek was om meer inzicht te krijgen in de abiotische en biotische factoren en processen die aquatische laagveensystemen minder gevoelig maken voor invasie door rivierkreeften en/of de maximale rivierkreeftenpopulatie in een systeem beperken. Het onderzoek geeft daarmee handvatten voor het herstellen van aquatische systemen.
Grote grazers voor veiligheid en natuur in rivieruiterwaarden
Rijkswaterstaat wil in de stroombanen van de rivier de vegetatie weer terugzetten tot een ruwheid die overeenkomt met die van productiegrasland. Met terreinbeheerders worden gedetailleerde afspraken gemaakt om deze vegetatie vervolgens ook kort te houden. De vraag is wat de beste manier is die recht doet aan waterveiligheid en aan de biodiversiteit. In dit onderzoek is bestaande kennis verzameld en geanalyseerd.
Verlanding in laagveenpetgaten
Deze verlanding van petgaten is in veel laagveengebieden gestagneerd. Het doel van dit onderzoek was om mogelijke oorzaken te begrijpen en zo mogelijk maatregelen te bedenken om de verlanding wel weer op gang te brengen. In dit onderzoek is een aantal herstelmaatregelen ingezet om verlanding te stimuleren. Eén daarvan is de inzet van drijvende constructies.
Stappenplan maaiseldonaties Heuvelland
De komende jaren worden op diverse plekken in Zuid-Limburg natuurontwikkelingsprojecten uitgevoerd. De slagingskans van dit soort projecten is groter als er maaisel wordt aangebracht uit percelen met de gewenste vegetatie. Dit rapport geeft beheerders praktische adviezen over maaiseldonaties.
Hondsbossche Duinen: Kansen voor optimalisatie natuurontwikkeling middels beheer?
In de Hondsbossche zeewering is in 2015 d.m.v. een grote zandsuppletie een nieuw duingebied aangelegd. Waterschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) heeft OBN gevraagd hoe de natuurontwikkeling in dit gebied geoptimaliseerd kan worden en wat het advies is voor het beheer van het gebied, gezien de omringende duingebieden en de lokale situatie.
Verstuivingsdynamiek Coepelduynen
De Coepelduynen worden gekenmerkt door relatief veel verstuivingen, wat gunstig is voor de Natura 2000 habitattypen witte en grijze duinen. De dynamiek is in de voorgaande jaren echter sterk toegenomen, wat leidt tot overlast voor infrastructuur en achter het duin liggende bedrijfsterreinen, maar vormt mogelijk ook een bedreiging voor de grijze duinen (H2130A) en de natte duinvalleien (H2190B). Daarnaast zorgt de verstuiving uit het gebied richting achterland, en het gebrek aan verstuiving vanuit de zeereep richting het gebied, dat er op termijn zandtekorten kunnen ontstaan, waardoor er langzaam maar zeker een verlaging op kan gaan treden. Staatsbosbeheer heeft Deskundigenteam Duin en Kust gevraagd een advies uit te brengen ten aanzien van de verstuivingsdynamiek in de Coepelduynen.
Kustbroedvogels in Nederland
Deze brochure biedt inzicht in het inrichten en beheren van broedhabitats voor kustbroedvogels in Nederland. Gericht op terreinbeheerders en beleidsmakers, behandelt het duurzame en effectieve maatregelen voor natuurherstel, met speciale aandacht voor factoren als habitatdynamiek, predatie en menselijke verstoring.
Natuur en stikstof: doen wat moet en kan
Het adviesrapport ‘Doen wat moet én kan’ van de Ecologische Autoriteit concludeert dat het slecht gaat met de stikstofgevoelige natuur in Nederland. De overheid moet en kan nu noodmaatregelen nemen om de eigen natuurdoelen nog te halen. In dit kennisuur worden de analyses uit het rapport besproken.
Eutrofiering bij natuurontwikkelingsprojecten
In laagveengebieden worden diverse natuurherstelmaatregelen toegepast, maar deze leiden niet altijd tot herstel van de aquatische natuur. Soms verslechtert zelfs de waterkwaliteit. Op basis van literatuur, data-analyse en interviews onderzoekt dit rapport de relatie tussen inrichtingsmaatregelen en waterkwaliteit. Oorzaken zijn niet eenduidig aantoonbaar, maar risicofactoren worden wel benoemd.
Broedhabitat Kluut Provincie Zuid-Holland
De Provincie Zuid-Holland wil het broedsucces van de kluut verbeteren. Adviezen omvatten het creëren van kleine kolonies, aanleg van kale eilandjes ter bescherming tegen predatoren, stroomrasters, en goed onderhoud van nestlocaties met geschikte foerageergebieden en waterpeilbeheer.
Kustbroedvogelbiotopen
Dit rapport biedt een overzicht van effectieve en duurzame maatregelen voor het beheer en de inrichting van broedgebieden voor kustbroedvogels. Het richt zich op het behouden van natuurlijke dynamiek, optimalisatie van waterpeil, en aanvullende maatregelen zoals predatorenbestrijding.
Werkprotocol: konijnen uitzetten voor populatieherstel
De dynamiek in de kustduinen neemt af door verhoogde stabiliteit en stikstofneerslag. Konijnen zijn essentieel voor het ecosysteem in de duinen, maar lage populaties vormen uitdagingen. Terreinbeheerders willen konijnen herintroduceren om de ecologische balans te herstellen. Dit protocol is hierbij een praktische handleiding.
Belang van ruimtelijke gradiënten voor insecten van laagveengebieden
Laagveenmoerassen herbergen veel karakteristieke insectensoorten, maar hun trends zijn vaak onbekend. Dit onderzoek laat zien dat gradiënten langs oppervlaktewater – overgangen tussen nat en droog, open en houtige vegetatie – cruciaal zijn voor insectenrijkdom. Gebieden met bredere gradiënten hebben rijkere en meer gespecialiseerde insectengemeenschappen.
Kansen voor biodiversiteit bij klimaatmaatregelen in laagveen
Onderzoek naar de impact van vernatting op biodiversiteit in laagveengebieden. Ontdek hoe waterherkomst en vernattingstype bijdragen aan natuurontwikkeling en klimaatdoelen. Inclusief beslisboom voor beheerders.
Herstel konijnenpopulaties in de kustduinen
Konijnen zijn cruciaal voor het behoud van Grijze Duinen, maar hun populaties herstellen traag door virussen en habitatproblemen. Onderzoek richt zich op het verbeteren van hun herstel door inzicht in virussen, genetica, voedselkwaliteit en habitat, met aanbevelingen voor beheer en bijzettingen.