OBN Natuurkennis viert 35-jarig jubileum!

2024 – 35 jaar de kracht van kennis

2024 is een bijzonder jaar voor OBN Natuurkennis: we bestaan 35 jaar! Sinds 1989 heeft OBN zich ingezet voor het bevorderen van kennis over de natuur en natuurbeheer in Nederland. Een terugblik op 35 jaar van innovatieve projecten, wetenschappelijke samenwerking en natuurbescherming.

Deskundigenteams

OBN zou OBN niet zijn zonder de deskundigenteams. Per landschapstype zijn experts uit onderzoek, beleid en beheer georganiseerd in deskundigenteams.
Door de jaren heen heeft OBN onderzoek met succes bijgedragen aan tal van belangrijke natuur(herstel)projecten. Beheerders en beleidsmakers vertellen je graag over wat zij concreet met de uitkomsten van OBN onderzoeken hebben gedaan.

Nicole Olland, voorzitter stuurgroep OBN Natuurkennis: “Na 35 jaar is OBN Natuurkennis springlevend en méér dan relevant! De kracht zit ‘m in de unieke samenwerking tussen onderzoek, beleid en natuurbeheer’.

Sandra Beekmans, programmamanager OBN Natuurkennis: “We kijken ernaar uit om samen met deskundigenteams, stuurgroep en adviesgroep verder te werken aan nieuwe onderzoeken die kunnen bijdragen aan stikstofreductie, biodiversiteit en systeemherstel.

• Verhalen van onderzoekers en beheerder over 35 jaar natuurkennis.

OBN Natuurkennis: 35 jaar in vogelvlucht

1989 – Overlevingsplan Bos + Natuur

Halverwege de jaren tachtig bleek dat het natuurbeleid gericht op de bescherming van gebieden en een milieubeleid gericht op de terugdringing van verzuring, vermesting en verdroging niet snel genoeg tot resultaten leidden. De vrees was dat zonder een extra maatregelen veel zeldzame ecosystemen zouden verdwijnen. Die maatregelen vormen de kern van het Overlevingsplan Bos en Natuur (OBN) dat in 1989 is opgericht door het Ministerie van Landbouw, natuurbeheer en visserij, zoals het ministerie toen heette. Het Overlevingsplan Bos en Natuur had als doel om effectgerichte maatregelen te ontwikkelen: “een overlevingsstrategie om de effecten van verzuring, vermesting of verdroging in bossen en natuurterreinen te verminderen of ongedaan te maken, zolang de milieukwalliteit nog niet zodanig is dat de natuur zichzelf kan redden.”

1990 – Regeling effect gerichte maatregelen (EGM)

Voor het Overlevingsplan werd de Regeling effect gerichte maatregelen (EGM) opgesteld, op grond waarvan subsidie kan worden verleend aan eigenaren van bos- en natuurterreinen om herstelmaatregelen uit te voeren. In de eerste vijf jaar was ongeveer 8 miljoen gulden per jaar beschikbaar, vanaf 1995 was dit 23 miljoen per jaar.

Om een goed oordeel te vormen over welke maatregelen zo effectief mogelijk waren, werden per terreintype deskundigenteams opgericht met vertegenwoordigers van beheer, onderzoek en beleid. Beheerders konden de subsidie aanvragen bij Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en de Unie van Provinciale Landschappen, particulieren en overheden bij de Unie van Bosgroepen.

1999 – Tien jaar OBN

In 1999, na tien jaar, had OBN al een flink aantal effectgerichte maatregelen opgeleverd, zoals in de jubileum-uitgave te lezen is. Het Overlevingsplan Bos en Natuur bleek heel effectief. Tientallen natuur terreinen zijn weer hersteld en er zijn meer dan honderd zeldzame, soms zelfs al lang verdwenen plantensoorten in de behandelde terreinen teruggekeerd. Van de meer dan 500 bedreigde of uitgestorven plantensoorten op de voorlopige Rode lijst, zijn er in tien jaar door 108 OBN-maatregelen weer teruggekeerd in de behandelde terreinen. Tegelijkertijd werd geconcludeerd dat de maatregelen niet voor alle soorten even succesvol en duurzaam waren. Daarom werd het Overlevingsplan Bos en Natuur met kracht voortgezet om met extra inspanningen de milieukwaliteit te verbeteren.

Aanvankelijk was het OBN bedoeld als overbrugging tot 2015. In het rapport uit 1999 wordt geconcludeerd dat het Overlevingsplan Bos en Natuur in ieder geval tot 2015 hard nodig blijft:

“Naar het zich nu laat aanzien is echter ook in 2015 de milieukwaliteit nog onvoldoende om het zonder effectgerichte maatregelen te kunnen stellen. Zelfs met het huidige krachtige milieubeleid dat de verdroging, verzuring en vermesting fors terugdringt, zal de natuur niet voldoende beschermd worden zonder aanvullende maatregelen zoals OBN.”

2007 – Veldwerkplaatsen

Vanaf 2007 organiseert OBN de succesvolle veldwerkplaatsen waarbij onderzoekers, beleidsmakers en beheerders samen het veld in gaan om maatregelen te bespreken aan de hand van concrete casussen. Ook de ontmoeting en de uitwisseling van ervaringen tussen de verschillende deelnemers blijkt een schot in de roos.

2014 – 25 jarig OBN jubileum

Ed Nijpels was in 2014 – tijdens het 25 jarig jubileum van OBN – voorzitter van het Bosschap. In het voorwoord van het 25-jarig jubileummagazine zegt hij dat de milieuomstandigheden fors zijn verbeterd en dat OBN enorm veel resultaten heeft geboekt. Inmiddels is het Overlevingsplan Bos + Natuur veranderd naar het kennisnetwerk Ontwikkeling + Beheer Natuurkwaliteit.

Vanaf 2010 lag de coördinatie van het netwerk bij het Bosschap en in 2015 ging dit over naar de Vereniging van Bos- en natuurterreineigenaren, de VBNE, waar de coördinatie tot op heden nog ligt. Ook de provincies (B12) worden dan als nieuwe opdrachtgever aan het OBN verbonden.

2023 – Naamsverandering + nieuw logo

In 2023 is de naam O+BN (Ontwikkeling + Beheer Natuurkwaliteit) veranderd in OBN natuurkennis, wat goed aansluit bij de al bestaande OBN website natuurkennis.nl. Ook is het motto gekozen: Samen werken aan natuurherstel.

De naam en het motto vatten op kernachtige wijze samen waar we voor staan: Een netwerk dat natuurkennis ontwikkelt en verspreidt met als doel werken aan het herstel van de natuur. In het nieuwe logo vind je de elementen terug van het netwerk en de drie partijen waar het kennisnetwerk uit bestaat, namelijk onderzoekers, beleidsmakers en beheerders.