DKI nr. 2009/dki 126-O
Dit rapport evalueert de effectiviteit van herstelbeheer in vennen en duinplassen op de middellange termijn, over een periode van 10 tot 25 jaar na de uitvoering van maatregelen. De aanleiding ligt in de geschiedenis: al in 1950 werd het Voorste Goorven bij Oisterwijk uitgebaggerd wegens vermesting, maar de resultaten vielen tegen. Als waarschijnlijke oorzaak werd destijds ‘vliegas’ aangewezen – wat we nu atmosferische depositie noemen. Pas decennia later werd dit erkend als een van de hoofdoorzaken van kwaliteitsverlies in de Nederlandse natuur.
Sinds 1989 zijn veel vennen en duinplassen aangepakt om de oorspronkelijke soortenrijkdom te laten terugkeren, en dit rapport laat zien dat die aanpak succesvol is geweest. Een groot deel van de karakteristieke soorten is teruggekeerd en blijft voorlopig aanwezig. Dat succes komt voort uit toegenomen kennis van venecosystemen dankzij twintig jaar OBN-onderzoek en uit de afgenomen depositie van zwavel, die inmiddels is gereduceerd tot een niveau waarbij nauwelijks nog verzuring optreedt.
Toch is er geen sprake van volledig herstel. De stikstofdepositie is nog steeds te hoog, waardoor vermesting doorspeelt. Ook verdroging blijft veel vennen parten. De meest kritische soorten onder de algenflora keren slechts mondjesmaat terug, en de levensduur van dwergbiezengemeenschappen is vaak kort. Opvallend is dat het herstel op de middellange termijn duidelijker is dan op de korte termijn: de effecten van goed uitgevoerd beheer worden in de loop der jaren zichtbaarder en sterker.
Het rapport benoemt ook complicaties die het herstel kunnen belemmeren, zoals overlast door groeiende ganzenpopulaties, invasieve exoten zoals zonnebaars, inwaaiend blad en de geïsoleerde ligging van veel vennen in het huidige landschap. Daarnaast wijzen de auteurs op de onzekerheden door klimaatverandering, zoals stijgende temperaturen die de afbraak van organisch materiaal stimuleren. Dit rapport is relevant voor water- en natuurbeheerders, ecologen en beleidsmakers die betrokken zijn bij het herstel van vennen en duinplassen.
