UPN-2022-005-DZ
Decennialange hoge stikstofdepositie hebben in veel bossen geleid tot ophoping van stikstof in de bosbodem, verzuring, uitputting van basische kationen en verschuivingen in het bodemvoedselweb, ook in de mineralogisch wat rijkere beuken-eiken bossen. De effecten van verzuring en vermesting dienen zich het snels aan op de armste bodems, maar uiteindelijk treft het ook natuur op de rijkere bodems, zoals de rijke eikenbossen. Er was echter onvoldoende kennis over het functioneren van rijkere eikenbossen en de mogelijkheden om de bossen te herstellen van negatieve effecten. Dit rapport brengt de actuele systeemtoestand in kaart en verkent handelingsperspectieven voor herstel.
De onderzochte rijke eikenbossen vertegenwoordigen een groot deel van de Nederlandse variatie in dit bostype, maar ze worden bijna allemaal gekenmerkt door zure bodems en sterke stikstofophoping, met een verschuiving van stikstof- naar P- en basenlimitatie. Onder de huidige hoge stikstofdepositie zijn geen maatregelen beschikbaar die zowel verzuring als N-overschot structureel herstellen. Het realistische perspectief ligt vooral bij het beperken van verdere achteruitgang en het gericht behouden en ondersteunen van locaties die nog relatief rijk zijn aan oud-bossoorten en N-gevoelige ectomycorrhizaschimmels.
Herstelmaatregelen die in armere bossen werken (rijk-strooiselsoorten, steenmeel) kunnen in rijkere eikenbossen door onder andere een hoge P-beschikbaarheid en effecten op bodemfauna (miljoenpoten) anders en soms ongewenst uitpakken. Daarom bevelen we voorzichtig, kleinschalig en goed gemonitord experimenteren aan (in aansluiting op locaties met nog aanwezig biodiversiteit), terwijl een substantiële daling van de stikstofdepositie voor de langere termijn een cruciale randvoorwaarde blijft voor effectief herstel.
