OBN-2017-5-BE
Elzenbroekbossen zijn in Nederland sterk achteruitgegaan door verdroging, verzuring en eutrofiëring. In beekdalen waar herstel van het natuurlijke waterregime en basenrijke kwel niet mogelijk is, kan bevloeiing met basenrijk oppervlaktewater een alternatief vormen. Tussen 2005 en 2009 is op landgoed Het Lankheet een veldexperiment uitgevoerd om de effecten van winter- en voorjaarsbevloeiing op bodem en vegetatie van elzenbroek te onderzoeken. Daarbij zijn verschillende bevloeiingsduren (3 en 6 maanden) en het effect van wel of niet plaggen getest. De evaluatie in 2009 gaf inzicht in de kortetermijneffecten.
In 2016 is dit monitoringsonderzoek gedaan naar de langetermijneffecten van bevloeiing, met name op bodemchemie (basenhuishouding en nutriënten) en vegetatieontwikkeling. In 2016 zijn vegetatieopnamen uitgevoerd in alle proefvlakken en is bodemchemisch onderzoek gedaan in niet-geplagde plots.
De monitoring laat zien dat bevloeiing met voorgezuiverd beekwater leidt tot een duidelijke en blijvende stijging van de pH en basenverzadiging van de bodem, vooral bij een bevloeiingsduur van zes maanden. Alleen bij deze langere bevloeiing nam ook de basenvoorraad daadwerkelijk toe. Daarmee ontstaan abiotische condities die passen bij het Gewoon elzenbroek.
De fosfaatbeschikbaarheid was in de beginfase van de bevloeiing hoog, maar lijkt op de langere termijn te zijn afgenomen, mede door binding aan aangevoerd ijzer. Desondanks kan nalevering vanuit de ondergrond blijven optreden. Minerale stikstof was vooral aanwezig als ammonium, passend bij natte, anaerobe omstandigheden.
Vegetatieherstel trad vooral op in niet-geplagde delen. Hier vestigden zich opnieuw kenmerkende elzenbroeksoorten, met een sterker herstel bij zes maanden bevloeiing. In geplagde delen bleef herstel grotendeels uit door langdurige inundatie. De studie concludeert dat bevloeiing met basenrijk oppervlaktewater effectief kan zijn voor herstel van elzenbroek, mits zomerse droogval optreedt, en dat plaggen geen zinvolle aanvullende maatregel is.
