OBN-2007-079-BE
Het Elzenzegge-Elzenbroek was vroeger wijdverspreid in Nederland, maar goed ontwikkelde vormen zijn sterk achteruitgegaan door verdroging, verzuring en eutrofiëring. Pogingen tot herstel in beekdalen richten zich vaak op het verhogen van de grondwaterstand door het opstuwen van waterlopen. Deze maatregelen herstellen echter meestal niet de natuurlijke kwel van basen- en ijzerrijk grondwater. Daardoor blijft het risico bestaan op verdere verzuring en, bij hoge sulfaatconcentraties, interne eutrofiëring. De mogelijkheden om de noodzakelijke abiotische condities voor Elzenbroek te herstellen via overstroming of bevloeiing waren in Nederland tot voor kort nauwelijks onderzocht.
Binnen het OBN-programma is daarom een experimenteel onderzoek gestart naar de herstelmogelijkheden van beekdal-Elzenbroek door seizoensmatige bevloeiing met niet-vervuild, basenrijk oppervlaktewater. De centrale onderzoeksvraag is welke processen en randvoorwaarden bepalend zijn voor herstel van gedegradeerde Elzenbroekbossen via bevloeiing. De focus ligt op abiotische factoren zoals waterregime, basenhuishouding en nutriënten. Parallel hieraan wordt ook het herstelpotentieel van Vogelkers-Essenbos onderzocht, met het doel om op termijn de herstelmogelijkheden op landschapsschaal te beoordelen.
De proefopzet bestaat uit twee compartimenten met verschillende bevloeiingsregimes: één met zes maanden bevloeiing (november–april) en één met drie maanden bevloeiing (februari–april). Beide compartimenten zijn vergelijkbaar in bodemopbouw, hoogteligging, basenrijkdom en vegetatiegradiënten, waardoor effecten van de bevloeiingsduur goed kunnen worden vergeleken. Wel zijn er verschillen in fosfaatbinding en humusopbouw, vooral in het compartiment met langere bevloeiing.
De inrichting van de waterhuishouding leidde tot hogere zomergrondwaterstanden dan gewenst, vooral in geplagde delen, wat vestiging van elzenbroeksoorten bemoeilijkt. Verbetering van de zomerse afwatering wordt daarom noodzakelijk geacht. Ondanks enkele verstoringen in de beginfase (lekkages en onbedoelde instroom van oppervlaktewater) functioneert het experiment voldoende om de effecten van infiltrerend oppervlaktewater op bodemchemie en vegetatie van een gedegradeerd Elzenbroekbos te kunnen beoordelen.
