OBN-2004-234-O
Dit rapport beschrijft de eerste fase van een OBN-referentieonderzoek in het Korenburgerveen, dat tevens deel uitmaakt van een promotieonderzoek. Centraal staat de vraag welke betekenis landschappelijke variatie heeft voor de overleving van dierpopulaties en welke consequenties dit heeft voor herstelbeheer. Het onderzoek richt zich op de watermacrofauna: ongewervelde diersoorten die (deels) in het water leven.
Het Korenburgerveen is een Natura 2000-gebied met hoge natuurwaarden, maar kampt door historische veenafgravingen en ontginningen met verdroging, vermesting en verzuring. Om verdere achteruitgang tegen te gaan zijn ingrijpende hydrologische herstelmaatregelen genomen, waaronder het plaatsen van damwanden om water vast te houden en hoogveenvorming te stimuleren. Het gebied is landschappelijk zeer gevarieerd en omvat onder meer (levend en gedegenereerd) hoogveen, zure tot gebufferde wateren en poelen in verschillende bostypen.
Uit de eerste onderzoeksfase blijkt dat het gebied ondanks aantasting nog opvallend soortenrijk is. De ruimtelijke verdeling van soorten over het landschap is echter verstoord, wat wijst op een suboptimale benutting van de aanwezige habitatvariatie. Tegen de achtergrond van een breed toepasbaar conceptueel kader benadrukt het onderzoek het belang van terreinheterogeniteit voor het behoud van faunadiversiteit. Soorten gebruiken hun leefomgeving op verschillende schaalniveaus, waardoor juist variatie in waterkwaliteit, structuur en hydrologie cruciaal is.
Het rapport schetst het dilemma waarvoor beheerders staan: hoe kan de hydrologie van het gehele landschap op lange termijn worden hersteld zonder dat relictpopulaties van karakteristieke en bedreigde soorten verloren gaan? De gekozen grootschalige en rigoureuze aanpak biedt hydrologisch perspectief, maar kan voor de fauna ook risico’s meebrengen. De resultaten onderstrepen het gebrek aan kennis over faunareacties op herstelmaatregelen en vormen de basis voor de tweede onderzoeksfase, waarin de kortetermijneffecten van de ingrepen verder worden onderzocht en handvatten worden ontwikkeld voor een faunavriendelijk herstelbeheer in complexe landschappen.
