UPN-2022-008-LZ -2025
Inmiddels hebben zeven uitheemse rivierkreeftensoorten zich gevestigd in Nederland. Van de gevestigde soorten, lijken de rode Amerikaanse rivierkreeft en geknobbelde Amerikaanse rivierkreeft de grootste problemen te veroorzaken. De rivierkreeften verknippen en consumeren waterplanten, prederen op macrofauna en amfibielarven en met hun foerageer- en graafgedrag zorgen ze voor vertroebeling van het water, instabiliteit van oevers, mobilisatie van nutriënten en extra baggeraanwas.
Versterking van de robuustheid en veerkracht van watersystemen wordt gezien als een effectieve en efficiënte wijze om de populatiedichtheden van rivierkreeften te beperken. Een dergelijke aanpak noemen we ook wel een ‘ecosysteemaanpak’. Hoewel een ecosysteemaanpak wordt gezien als (meest) kansrijk voor het aanpakken van de rivierkreeftenproblematiek, is hier vooralsnog weinig onderzoek naar verricht.
In dit onderzoek is gekeken welke mogelijkheden natuurbeheerders en waterbeheerders hebben om te werken aan een dergelijk robuust watersysteem. Er is gekeken naar vier potentiële stuurfactoren voor het vergroten van de weerbaarheid van watersystemen tegen uitheemse rivierkreeft onderzocht: (a) voedselbeschikbaarheid en nutriënten, (b) oeverstructuur, (c) predator-prooirelaties en (d) gevoeligheid van waterplanten tegen destructie. Doel van het onderzoek was om meer inzicht te krijgen in de abiotische en biotische factoren en processen die aquatische laagveensystemen minder gevoelig maken voor invasie door rivierkreeften en/of de maximale rivierkreeftenpopulatie in een systeem beperken. Het onderzoek geeft daarmee handvatten voor het herstellen van aquatische systemen.
Het onderzoek leidt tot een belangrijke conclusie over het ontbreken van waterplanten. Steeds vaker wijzen beheerders en beleidmakers naar rivierkreeften als oorzaak voor het ontbreken van waterplanten in systemen. Maar dit wordt niet ondersteund door dit onderzoek. Het gros van de watersystemen waar de ecologie achteruit is gegaan, is onderworpen aan meerdere drukfactoren, waaronder een hoge nutriëntenbelasting. Die drukfactoren zorgen voor een minder robuust systeem dat vermoedelijk makkelijk te invaderen is door exoten zoals uitheemse rivierkreeften. Om het systeem weerbaarder te maken, dienen natuurlijke evenwichten te worden hersteld en drukfactoren weggenomen. Enkel kijken naar rivierkreeften lijkt symptoombestrijding, voor het verkrijgen van robuuste watersystemen dienen de oorzaken te worden aangepakt.
