OBN-2006-DK-038-O
Droge heide in Nederland wordt sterk bedreigd door vermesting als gevolg van stikstofdepositie. Hierdoor treedt vergrassing op door soorten als pijpenstrootje en bochtige smele, wat leidt tot het verdwijnen van karakteristieke heidevegetaties. Herstelmaatregelen zoals plaggen zijn effectief, maar ingrijpend. De aanleiding voor dit onderzoek was daarom de vraag of drukbegrazing met schapen kan dienen als een minder ingrijpend, effectgericht alternatief voor het herstel van vergraste droge heide.
De centrale vraagstelling luidt: in hoeverre kan drukbegrazing met schapen worden ingezet als herstelmaatregel tegen vergrassing door vermesting in droge heide, en onder welke voorwaarden is deze maatregel succesvol?
Uit de verkennende studie en ervaringen op ongeveer vijftien locaties blijkt dat drukbegrazing, mits zorgvuldig uitgevoerd, effectief kan zijn. Door kortdurende, zeer intensieve begrazing sterven dominante grassen af, waardoor ruimte ontstaat voor kieming en hernieuwde dominantie van struikhei en andere heidesoorten. Hoewel de onderliggende stikstofproblematiek niet wordt weggenomen, kan binnen 5–10 jaar een soortenrijke en structuurrijke heidevegetatie ontstaan. Onjuiste uitvoering kan echter leiden tot monotone vegetaties of snelle hervergrassing.
Het slagen van drukbegrazing blijkt sterk afhankelijk van zes praktische uitvoeringsfactoren:
Drukbegrazing kan dus een kansrijke herstelmaatregel zijn. Meer onderzoek is nodig naar de nutriëntenhuishouding en fauna-effecten.
