Statistische analyse van Nederlandse PARTRIDGE-gegevens
Maatregelen uit het PARTRIDGE-project verbeteren de biodiversiteit in Nederlandse akkergebieden. In gebieden met bloemblokken, keverbanken en voedselveldjes komen meer akkervogels en insecten voor dan in referentiegebieden. Vooral broedvogels profiteren zichtbaar. Tegelijk blijven populatietrends van soorten als de patrijs onzeker. Opschaling, variatie in beheer en meer aandacht voor wintervoedsel zijn cruciaal voor blijvend effect.
Jaarverslag 2025 van OBN Natuurkennis en UPN
Een nieuwe fase in natuurkennis Het jaar 2025 markeert een belangrijke nieuwe fase voor OBN Natuurkennis en het Uitvoeringsprogramma Programma Natuur (UPN). Met de start van een zesjarige samenwerking tussen LVVN, BIJ12 en VBNE is het bestaande sterke fundament wederom gecontinueerd voor de toekomst van kennisontwikkeling voor natuurherstel in Nederland. Deze nieuwe periode staat niet alleen […]
Artikel: Kerven in duinen voor natuur en waterveiligheid
Artikel Land+water, februari 2026 Kerven in duinen: meer dynamiek én kansen voor waterveiligheid Langs de Nederlandse kust worden steeds vaker zogeheten kerven in de zeereep aangelegd: lokale verlagingen in de duinen waardoor zand vanaf het strand verder het duingebied in kan stuiven. Deze ingrepen moeten de natuurlijke dynamiek in de duinen herstellen. Maar hoe werken […]
Herstel broekbossen
OBN-onderzoek naar broekbossen (H91E0) bundelt kennis en identificeert kennishiaten over herstel, nutriëntenkringlopen en waterregimes. Vernatting met voedselrijk water kan eutrofiëring veroorzaken; kwelherstel biedt de beste kans op duurzaam herstel. Fauna is soortenrijk maar kwetsbaar voor droogte en overstroming. Systematische monitoring en gericht beheer zijn essentieel, vooral bij natuurontwikkeling en waterberging in Nederland.
Herstel van Zuid-Limburgse hellingmoerassen, het kalkmoeras in het bijzonder
OBN-onderzoek naar Zuid-Limburgse hellingmoerassen benadrukt het unieke kalkmoeras (H7230) met rijk ecosysteem en stikstofbeperkte vegetatie. Historische versnippering en verontreinigd grondwater bedreigen het voortbestaan. Herstel vraagt behoud van infiltratiegebieden, voorkomen van bebossing en constante aanvoer van kalkrijk water. Bodemchemie, microbiële activiteit en hydrologie zijn cruciaal voor fosfaatbinding en ecosysteemkwaliteit.
Ecologische randvoorwaarden voor fauna van hellingbossen
Dit OBN rapport analyseert faunaverlies in kalkrijke hellingbossen in Zuid-Limburg, met de verdwenen vlinder Argynnis paphia (keizersmantel) als gidssoort. Donkere, dichtgegroeide bossen bevatten minder licht en viooltjes, essentieel voor voortplanting. Onderzoek toont dat lichtere, structuurrijke bossen met hoge viooltjesdichtheid nodig zijn. Herstelbeheer via kap of hakhout kan habitatkwaliteit verbeteren en biodiversiteit versterken.
Kalkmoerassen in het Heuvellandschap
Kalkmoeras (H7230) is in Nederland, België en Duitsland sterk bedreigd door vermesting, verdroging en versnippering. Onderzoek in tien terreinen toont dat herstel en uitbreiding mogelijk zijn bij continu hoge grondwaterstanden en basenrijke omstandigheden. Cruciaal is verdere reductie van nitraat in het grondwater, vooral bij kalkmoeras op veenbodems.
Behoud van biodiversiteit in oude duingraslanden
Duingraslanden (Grijze duinen, H2130) zijn soortenrijke Natura 2000-habitats, maar oude successiestadia zijn onderbelicht geraakt in beheer. Dit rapport onderzoekt waarom sommige oude duingraslanden soortenrijk blijven en andere verarmen, welke rol stikstofdepositie speelt en welke beheermaatregelen effectief zijn voor behoud en herstel, op basis van veldonderzoek, experimenten en praktijkervaring.
Stervend Achterhaasveld Bos: Aanpak en opties ter verhoging van natuurwaarden
Waternet vroeg OBN Natuurkennis hoe inrichting en beheer van het Achterhaasveld Bos (Den en Esdoorn) in de Luchterduinen geoptimaliseerd kunnen worden nu naaldbos afsterft door langdurige vernatting. Dit beïnvloedt grondwaterkwaliteit en omliggende duinvalleien. Het rapport verkent vier beheerscenario’s, die zijn beoordeeld op kosten, Natura 2000-doelen, biodiversiteit en waterwinning, om beheerders te ondersteunen bij een strategische keuze.
Naar een rode lijst met Groene Stip voor hogere planten in Nederland
Na tien jaar OBN-projecten is onderzocht hoe herstelmaatregelen bijdragen aan behoud van bedreigde plantensoorten. Een evaluatiemethodiek met Groene Stip en tipparade toont dat natte ecosystemen beter herstellen dan droge. De aanpak ondersteunt beleidskeuzes, beheer, prioritering en wijst op noodzaak van brongerichte maatregelen en verdere uitbreiding naar andere soorten en ecosystemen.
Stuurfactoren voor weerbare laagveensystemen tegen uitheemse rivierkreeft
In dit onderzoek is gekeken welke mogelijkheden natuurbeheerders en waterbeheerders hebben om te werken aan een dergelijk robuust watersysteem. Er is gekeken naar vier potentiële stuurfactoren voor het vergroten van de weerbaarheid van watersystemen tegen uitheemse rivierkreeft onderzocht: (a) voedselbeschikbaarheid en nutriënten, (b) oeverstructuur, (c) predator-prooirelaties en (d) gevoeligheid van waterplanten tegen destructie. Doel van het onderzoek was om meer inzicht te krijgen in de abiotische en biotische factoren en processen die aquatische laagveensystemen minder gevoelig maken voor invasie door rivierkreeften en/of de maximale rivierkreeftenpopulatie in een systeem beperken. Het onderzoek geeft daarmee handvatten voor het herstellen van aquatische systemen.
Herstel van laaglandbeken door het herintroduceren van macrofauna
Beekherstel heeft op een aantal plekken in Nederland geleid tot een verbetering van de milieuomstandigheden. Desondanks blijft het resultaat biologisch gezien vaak achter omdat veel soorten een beperkt verspreidingsvermogen hebben en de verbeterde beken niet kunnen bereiken. Over de mogelijkheden en het mogelijk succes van herintroductie is nog weinig bekend. Daarom is in deze studie een generiek raamwerk opgesteld voor herintroducties.
Verkennng herstel kleinschalige lijnvormige infrastructuur heuvelland
Dit onderzoek geeft een verkennend overzicht van de natuurwaarden van lijnvormige elementen in het Heuvelland, met een visie op mogelijk herstel. Het beheer van bermen wordt hoofdzakelijk door gemeenten uitgevoerd en langs de Rijkswegen door Rijkswaterstaat. Met name bij gemeenten spelen bij het bermbeheer de natuurwaarden een ondergeschikte rol ten opzichte van verkeerstechnische argumenten. Het beheer wordt vooral op basis van efficiency uitgevoerd. Alleen in uitzonderingsgevallen wordt rekening gehouden met bijzondere soorten of begroeiingen. Het onderzoek concludeert dat het belangrijk is om meer kennis uit te wisselen met gemeenten en wegbeheerders.
Artikel Science 25-09-25: Kritische habitatdrempels voor effectief behoud van bestuivers in agrarische landschappen
Een aantal OBN deskundigenteam-leden zijn mede-auteur van een artikel over een internationaal onderzoek dat recentelijk in Science is gepubliceerd (25-09-2025): Critical habitat thresholds for effective pollinator conservation in agricultural landscapes, oftewel: Kritische habitatdrempels voor effectief behoud van bestuivers in agrarische landschappen. Samenvatting: De biodiversiteit in door mensen gedomineerde landschappen neemt af, maar onderbouwde natuurdoelen om […]
Afwegingskader maaibeheer
In dit onderzoek wordt gekeken naar de ecologische effecten en financiële kosten van verschillende methoden van zomer- en wintermaaien (van handmatig tot zwaar materieel) op de flora, boven- en ondergrondse fauna en bodemgesteldheid van verschillende korte vegetaties (graslanden, moeras- en verlandingsvegetaties) onder verschillende standplaatscondities.
Effecten droogte voor natuur – Droogtemonitoring Natuur
Wil jij weten hoe droog het in Nederland is en wat de effecten daarvan zijn op de natuur? OBN Natuurkennis werkt mee aan de droogtemonitor van Rijkswaterstaat. Hierop vindt je data en duiding tijdens perioden van watertekort en droogte in Nederland. De stand van zaken Droogtemonitoring Natuur van 1 juli 2025: De droogte leidt tot […]
Ook akkerbouwer kan basisnatuur herstellen
Ook op akkerland liggen voldoende kansen om bij te dragen aan de zogenoemde Basiskwaliteit Natuur. Dit blijkt uit een nieuw rapport van OBN Natuurkennis. Meer natuur op akkers is ook winst voor aangrenzende natuurgebieden. Al langer groeit het besef dat niet alleen de bescherming van zeldzame natuur in natuurgebieden belangrijk is. Ook de ‘gewone soorten’ […]
Wel of niet bemesten en bekalken van graslandnatuurtypen
Dit advies geeft handvatten over het wel of niet bemesten en bekalken van graslanden met beheerpakketten voor de natuurtypen Vochtig hooiland N10.02, Kruiden- en faunarijke grasland N12.02, Glanshaverhooiland N12.03 en Vochtig weidevogelgrasland N13.01.
Natuurcongres 2025 – samenwerken aan natuurherstel
Kennis delen, elkaar inspireren en bruggen bouwen tussen beleid en praktijk: dát hebben we nodig om de volgende stap te zetten richting toekomstbestendige natuur. We nodigen u daarom van harte uit voor het landelijke Natuurcongres op 4 november 2025 in Den Bosch. De opgaven voor natuurherstel in Nederland zijn groot. Samenwerken is essentieel. Daarom bundelen […]
Beekdallandschap
Natuur en stikstof: doen wat moet en kan
Het adviesrapport ‘Doen wat moet én kan’ van de Ecologische Autoriteit concludeert dat het slecht gaat met de stikstofgevoelige natuur in Nederland. De overheid moet en kan nu noodmaatregelen nemen om de eigen natuurdoelen nog te halen. In dit kennisuur worden de analyses uit het rapport besproken.
N01 Grootschalige, dynamische natuur
Grootschalige, dynamische natuur is een natuurtype waar natuurlijke processen een bepalende invloed hebben op het landschap. Als gevolg hiervan zijn jonge successiestadia zoals open grond, open water of grasland aanwezig, maar ook oude successiestadia zoals bossen of venen.
Herstel van kruiden- en faunarijke graslanden in het droge zandlandschap
In het droge zandlandschap is kruiden- en faunarijk grasland ecologisch belangrijk, maar dominantie van grassen vermindert de biodiversiteit. Onderzoek toont aan dat tijdelijke roggeteelt en zwarte braak, gecombineerd met zaaien van nectarplanten, effectief kunnen zijn om soortenrijke graslanden te ontwikkelen.
Natuurkwaliteit en PAS herstelopgave in de Amsterdamse Waterleidingduinen
Waternet maakt zich zorgen over de hoge graasdruk van damherten in de Amsterdamse Waterleidingduinen. Het deskundigenteam adviseert een reductie van PAS-maatregelen, het plaatsen van exclosures om kwetsbare soorten te beschermen en het verminderen van de damhertenpopulatie voor natuurherstel.