Braakliggend bouwland als speerpunt voor natuurinclusieve akkerbouw in overgangsgebieden?
Probleemkruiden in het beheer van extensieve graslanden
Artikel Vakblad natuur bos landschap, zomer 2026 Extensief beheerde graslanden zijn biodiverse graslanden met soms ook struweel en bomen die worden verarmd in stikstof en andere nutriënten. De natuurkwaliteit van deze percelen is vaak niet op orde, vanwege te weinig diversiteit aan kruiden en/of een te klein aantal soorten kruiden. Het doel van extensief beheerde […]
Artikel: Natuurbeheer matchen van soort- en gebiedseigenschappen
Artikel Vakblad natuur, bos, landschap – april 2026 Vogels zijn de best bestudeerde groep in het wild levende, gewervelde diersoorten van Nederland. Toch blijkt het niet gemakkelijk om het natuurbeheer en -beleid zodanig vorm te geven dat we telkens de juiste omstandigheden in het landschap weten te creëren waarin populaties kunnen standhouden of herstellen. Als […]
Jaarverslag 2025 van OBN Natuurkennis en UPN
Een nieuwe fase in natuurkennis Het jaar 2025 markeert een belangrijke nieuwe fase voor OBN Natuurkennis en het Uitvoeringsprogramma Programma Natuur (UPN). Met de start van een zesjarige samenwerking tussen LVVN, BIJ12 en VBNE is het bestaande sterke fundament wederom gecontinueerd voor de toekomst van kennisontwikkeling voor natuurherstel in Nederland. Deze nieuwe periode staat niet alleen […]
Gecombineerde bodembehandeling droge bossen
Dit OBN onderzoek onderzoekt of een combinatie van maatregelen – gedeeltelijke verwijdering van strooisel en toevoeging van kalk en steenmeel – kan bijdragen aan herstel van verzuurde droge bosbodems. Doel is de stikstofbalans en bodemchemie te verbeteren zonder het bodemleven blijvend te schaden. De resultaten moeten duidelijk maken of deze aanpak een effectieve herstelstrategie kan zijn voor stikstofgevoelige boshabitats.
Waarom libellen verdwijnen uit Nederlandse vennen: zuurstofgebrek als stille boosdoener
Artikel Nature Today – 11 februari Vennen vormen kleine, natte oases in het anders droge Nederlandse heidelandschap en herbergen een unieke biodiversiteit. Vooral libellen zijn kenmerkend voor deze wateren. Tot circa 2010 waren soorten zoals de maanwaterjuffer, noordse witsnuitlibel en zwarte heidelibel nog algemeen, maar sindsdien is hun aantalsafname groot. In sommige gebieden zijn ze […]
Monitoring proefprojecten plaggen in naaldbos van de arme zandgronden
Plaggen in naaldbossen op arme zandgronden verwijdert grote hoeveelheden stikstof en verlaagt tijdelijk mineralisatie en nitrificatie. Hoewel nutriëntarme condities kortstondig herstellen en vegetatie in stikstofarme regio’s deels verbetert, keren vergrassing en opslag snel terug bij hoge depositie. Effecten zijn beperkt en tijdelijk; bij blijvende stikstofbelasting is plaggen geen duurzame herstelmaatregel en vraagt zorgvuldige locatiekeuze.
Kennislacunes in De Wieden en De Weerribben
Onderzoek in het kader van het Natura 2000-beheerplan voor De Wieden en De Weerribben toont dat verlaging van fosfor- en stikstofbelasting cruciaal is voor herstel van basenrijke trilvenen. Voldoende calciumaanvoer, hogere zomerpeilen en het voorkomen van droogte zijn essentieel. Nieuwe trilvenen ontstaan nauwelijks; gericht peilbeheer en nutriëntenreductie blijven noodzakelijk voor duurzame instandhouding.
Graslanden en moerassen in het zeekleilandschap
OBN-onderzoek in het binnendijkse zeekleilandschap laat zien dat intensivering en afgenomen dynamiek biodiversiteitsverlies veroorzaakten. Primair herstel vereist gebiedsoverstijgend beheer van hydrologie, zoutregime en ruimtelijke heterogeniteit. Soortenrijke graslanden en moerassen hebben specifieke water- en bodemcondities nodig. Duurzaam succes hangt af van behoud van kwel, waterpeil, reliëf en integratie van beheerdoelen, gecombineerd met gebiedsbrede maatregelen.
Herstel van heide door middel van slow release mineralengift
OBN-onderzoek toont dat traditionele bekalking met Dolokal snel pH en basen verhoogt, maar schokeffecten kan veroorzaken in natte heide. Steenmeel (Biolit, Lurgi) biedt een duurzamer alternatief: geleidelijke buffering, verbeterde P-beschikbaarheid en positieve effecten op vegetatie en insecten zonder sterke neveneffecten. Maatwerk is cruciaal, afhankelijk van bodemkenmerken, en opschaling vraagt zorgvuldig monitoren.
Herstellen van basenrijke venen door het inbrengen van basen
Trilveen is een zeldzaam en soortenrijk laagveentype dat sterk achteruitgaat door verzuring en vermesting. Omdat nieuw trilveen nauwelijks ontstaat, zijn beheermaatregelen noodzakelijk. Onderzoek laat zien dat naast waterhuishouding ook bodemprocessen cruciaal zijn. De rapportage bundelt kennis over maatregelen als inundatie en bevloeiing en biedt water- en natuurbeheerders praktische handvatten voor weloverwogen keuzes.
Herstel van rijkere eikenbossen
Langdurige stikstofdepositie heeft ook in rijkere eikenbossen geleid tot verzuring, nutriëntenonevenwicht en veranderingen in het bodemvoedselweb. Dit onderzoeksrapport beschrijft de actuele systeemtoestand van deze bossen en verkent herstelmogelijkheden. Structureel herstel blijkt beperkt; het perspectief ligt vooral bij het voorkomen van verdere achteruitgang, het behoud van relatief soortenrijke locaties en voorzichtig, goed gemonitord experimenteren, in combinatie met een noodzakelijke daling van stikstofdepositie.
Belang van ruimtelijke gradiënten voor insecten van laagveengebieden
OBN Veldwerkplaats over het belang van ruimtelijke gradiënten voor insecten van laagveengebieden
Voedselkwaliteit en biodiversiteit in bossen van de hoge zandgronden
Onderzoek toont aan dat stikstofdepositie en verzuring in zandgrondbossen leiden tot verstoring van de eiwitvorming in bomen. Hierdoor verslechtert de voedselkwaliteit voor insecten en vogels, met biodiversiteitsverlies tot gevolg. Herstel vraagt vooral om reductie van stikstofdepositie, aangevuld met zorgvuldige herstelmaatregelen.
Verkennende studie naar de effecten van drukbegrazing met schapen in droge heide
Het onderzoek toont aan dat drukbegrazing met schapen een effectief, minder ingrijpend alternatief kan zijn voor plaggen bij herstel van vergraste droge heide. Succes hangt sterk af van juiste timing, intensiteit en vervolgbeheer. Binnen 5–10 jaar kan soortenrijke heide terugkeren.
Functioneel herstel van schraalgraslanden in het droge heidelandschap
Hoe herstel je biodiverse schraallanden in heidegebieden? Dit onderzoek toont het belang van fosfaatverlaging en aangepast beheer.
Fosfaattoevoeging heide
Plaggen van heidebodems is veel toegepast als maatregel om de accumulatie van stikstof in de bodem tegen te gaan. Het nadeel van deze maatregel is dat door verwijdering van de organische laag ook een groot deel van de aanwezige P uit het systeem verwijderd wordt.
Een beheeroptie is om plaggen te combineren met een eenmalige bemesting met P, zodanig dat de beschikbare P netto herstelt tot de oorspronkelijke waarden. In dit project is die maatregel onderzocht in een veldexperiment in Nationaal Park de Hoge Veluwe.
Afwegingskader maaibeheer
In dit onderzoek wordt gekeken naar de ecologische effecten en financiële kosten van verschillende methoden van zomer- en wintermaaien (van handmatig tot zwaar materieel) op de flora, boven- en ondergrondse fauna en bodemgesteldheid van verschillende korte vegetaties (graslanden, moeras- en verlandingsvegetaties) onder verschillende standplaatscondities.
Stikstof en steenmeel
Deze veldwerkplaats werd gehouden op 28 september 2022. Het verslag en de presentaties vind je hieronder. Op de hogere zandgronden zijn eikenbomen steeds minder vitaal. Verzuring en vermesting zijn de belangrijkste oorzaken daarvan. Toediening van steenmeel zou kunnen helpen tegen nadelige effecten van verzuring in de bodem. Steeds meer beheerders hebben hun hoop daarop gevestigd. […]
Herstel vochtige bossen
Deze veldwerkplaats is georganiseerd op 18 april 2023. De presentaties, het verslag en het rapport vind je hieronder. Op de zandgronden komen naast bossen op droge, zure bodem en broekbossen ook bossen voor op basenrijke, vochtige bodems. Deze hebben ernstig te lijden van verdroging en op veel plekken is de gevarieerde boomlaag vervangen door een […]
Nieuw adviesrapport: Inventarisatie mogelijke achteruitgang krabbenscheer
Het nieuwe OBN Raad en Daad adviesrapport over Krabbenscheer (Stratiotes aloides) geeft antwoord op de vraag: “Is er sprake van een wijdverspreide achteruitgang van deze soort in Nederland? De conclusie? Ja, maar liefst 80% van de beheerders meldt een achteruitgang in hun gebieden! De onderzoekers concluderen dat er niet één duidelijke factor verantwoordelijk is, maar […]
Inventarisatie van de mogelijke achteruitgang van Krabbenscheer in Nederland
Het lijkt er op dat krabbenscheer sterk achteruitgaat. Om een beter inzicht in te krijgen in de veronderstelde achteruitgang is een inventarisatie gedaan onder beheerders om zicht te krijgen op de locaties waar waar achteruitgang van krabbenscheer wordt waargenomen. Vervolgens zijn op een aantal van deze locaties bemonsteringen uitgevoerd.
Themadag Veen en CO2
CO₂ en veenherstel – een hot topic! Hoeveel uitstoot reduceren we of komt er vrij bij natuurherstel? Hoe meten we dat betrouwbaar? Hebben we deze metingen wel nodig om dit in te schatten, en hoe zit dat met GEST? Tijdens deze gratis interactieve themadag duiken we samen met experts en praktijkmensen in deze vragen.
Effecten van stikstof op de duinen
In het derde deel van de stikstofserie kijken we naar de effecten van de neerslag van stikstof in de duinen. Welke effecten voor flora en fauna treden hier op, waar is dit met name te zien en wat is er aan te doen? Ook al is de stikstofdepositie in de duinen sinds de jaren ’90 […]